Δευτέρα, 16 Ιουλίου 2018


     Άλλο ένα βιβλίο για τη σχέση παιδιού και μάνας, εντελώς αλλιώτικο από το προηγούμενο, μάνα και κόρη αυτή τη φορά, μια αφήγηση - παράπονο από μια γυναίκα η οποία αναστενάζοντας συνεχίζει να βολοδέρνει μέσα στο αίνιγμα όπου ένα μικρό κοριτσάκι εκλιπαρεί για την αγάπη της μαμάς, μια αγάπη που θα' πρεπε να ήταν δεδομένη, με αποδείξεις και εκδηλώσεις καθημερινές. Δεν ήταν όμως. Κι αυτό, αλλοίμονο, στοιχίζει στη ζωή ενός παιδιού, στοιχίζει πανάκριβα και το πληρώνει ως την ενηλικίωση, μπορεί και ως την ωριμότητα, μπορεί και ως το τέλος.

   Δυο Μαργαρίτες, η μάνα Λυμπεράκη και η κόρη Καραπάνου, δυο ζωές που έχασαν την αγάπη κι όταν την βρήκαν ήταν πια πολύ αργά. Δυο ίδια  ονόματα που θα τονίζουν για πάντα τη διαφορά ανάμεσα στη μεγάλη και στη μικρή Μαργαρίτα, η οποία θα παραμένει μικρή και μελαγχολική όσων χρόνων κι αν γίνει.

   Μια κόρη που στροβιλίζεται μέσα στον εφιάλτη της έλλειψης της πιο σημαντικής παρουσίας και μέσα στον επόμενο εφιάλτη της συνεχούς περιπέτειας του συναισθήματος. Μια μαμά άγνωστη, εντελώς ξένη, που "αλληθωρίζει ψυχικά" και που δεν γνωρίζει το παραμικρό για το παιδί της.



"Της δείχνω τις κούκλες μου...
- Όλες τις λένε μαμά. Εσύ ποιά είσαι;"

        Πόση φτώχεια κουβαλούν τα παιδιά που μεγάλωσαν χωρίς αγάπη, χωρίς μητρικά χάδια, χωρίς μαμά... Πόση ζημιά στην ψυχή μιας κόρης που έτυχε να έχει μια μητέρα ψυχρή και απορριπτική... Πόσος χαμένος χρόνος που θα είχε αφιερωθεί στο δόσιμο, το ανιδιοτελές δόσιμο γονιού... Αλλά η μητρική αγάπη είναι πολύ παράξενη καμιά φορά, είναι τσιγγούνικη, μπορεί και ανύπαρκτη. 
       Και οι άνθρωποι που θα μας αγαπούσαν όσο κανέναν άλλον, θα μας λάτρευαν, αυτοί μας καταστρέφουν. Για να οδηγηθούμε στον αργό σταθερό θάνατο του εαυτού μας.

      Αν τα πρώτα χρόνια μουλιάζουν μέσα στη στέρηση της αγάπης, την ανασφάλεια και τον φόβο, το πιθανότερο είναι πως τα τελευταία χρόνια θα μουλιάζουν μέσα στον βάλτο της κατάθλιψης. Εκεί όπου συνεχώς λες "δεν μπορώ". Εκεί όπου η ευτυχία είναι άγνωστη λέξη.
   
     Η Μαργαρίτα Καραπάνου θα μπορούσε να είχε περάσει μια όμορφη ζωή, χωρίς φάρμακα, χωρίς κλινικές και ψυχιάτρους. Μια ζωή φωτεινή και όχι σκοτεινή. Μια ζωή όπου δεν θα χρειαζόταν να αντέξει τη δυστυχία. Βίωσε τη μοναξιά μέχρι το τέλος, ένα τέλος περίεργο και άδικο για μια ζωή περίεργη και άδικη. 
   "...βόλτες μόνη μου μέσα σε άγνωστες πόλεις, βιβλία πεταμένα γύρω από το κρεβάτι μου τη νύχτα και ανοιγμένα τυχαία σε κάποια σελίδα..."

    Κι όταν ο κόσμος σου έχει πια κουραστεί, δεν αντέχεται η μέρα που ξημερώνει. Γι' αυτό καλύτερα να μην ξημερώσει. Να σε βρουν το πρωί στο κρεβάτι σου πεθαμένη. Από ατύχημα, από λάθος ζωή. 
  
 Γιατί...
"Η ζωή είναι αγρίως απίθανη".


Κ.Μ

Ξεχειλίζει από συγκινητική εκμυστήρευση για την αβάσταχτη απουσία της μητέρας, αυτό το βιβλίο του αγαπημένου μου Αλεξάκη. Είναι η μνήμη που παγιδεύει την αστήρευτη αγάπη ακόμα και μετά το φευγιό, μετά τον θάνατο εκείνης, είναι η μνήμη που σε κάνει να θυμάσαι τα πάντα με λεπτομέρειες, τόσο που να μην μπορείς να την ξεχάσεις,  να αποτρέπεις την λήθη, ώστε να κρατήσεις την υπόσχεση ότι θα την ξεχάσεις, να την ξεχνάς κάθε μέρα.

Ζωντανεύουν διάλογοι, σκέψεις, αμφιβολίες, ενοχές, διαμέσου της αναμόχλευσης της μνήμης από τα παιδικά ως τα φοιτητικά και τα χρόνια της ωριμότητας. Στιγμές που χάθηκαν αλλά δεν ξεχάστηκαν.

Καθώς ανασυνθέτει ορμητικά τις αναμνήσεις του ο αφηγητής ψάχνει μια ευκαιρία σωτηρίας, διεκδικεί τη γατρειά από την απώλεια.

"Πίναμε τούρκικο καφέ, δεν ξέραμε άλλον τότε...   Μιλούσαμε δυο και τρεις ώρες. Ο διάλογος μας δημιουργούσε από μόνος του θέματα προς συζήτηση. Μου ήταν πιο ευχάριστο να κουβεντιάζω μαζί σου παρά με τους φίλους μου ή με τη Ρούλα. Το απεριόριστο ενδιαφέρον σου για οτιδήποτε με απασχολούσε, μου επέτρεπε να σου λέω σχεδόν τα πάντα.....
..... Με είχες αφήσει να εννοήσω ότι οι σχέσεις σου με τον πατέρα μου δεν ήταν ικανοποιητικές. Υποστήριζα ότι έπρεπε να χωρίσεις. Σε είχα δει κάποτε να κλαις... σκυμμένη στα γόνατά σου".


"Τα σχόλιά σου ήταν περιορισμένα και κάπως επιφυλακτικά σαν να μην θεωρούσες τον εαυτό σου αρμόδιο να με κρίνει ή σαν να ήθελες να μου μεταδώσεις λίγη από τη μετριοφροσύνη σου...
Ίσως επεδίωκες να με προστατεύσεις από μελλοντικές απογοητεύσεις ανάλογες με αυτές που είχες υποστεί εσύ. Η ζωή σε είχε αναγκάσει να παραιτηθείς από τα σχέδια που έκανες όταν ήσουν νεαρή". 

"Ο πατέρας μου δεν συζητούσε ούτε μ' εμάς ούτε μ' εσένα λες και ήταν θυμωμένος με την οικογένειά του". 

"Για πρώτη φορά συλλογίστηκα ότι η απόσταση που μας χώριζε ήταν πιο μεγάλη για σένα".


"Θα σε ξεχνάω κάθε μέρα"...  Τι φράση κι αυτή! Δεν ξεχνιέται.

Κ.Μ

Δευτέρα, 9 Ιουλίου 2018

   Ο Τζον είναι ο αδερφός του Κωνσταντίνου, λιγότερο αγχωμένος ποιητής, περισσότερο σίγουρος για το ταλέντο του, γεμάτος αυτοπεποίθηση και πολύ θετικός άνθρωπος, αλλά "ένας ποιητής στην οικογένεια είναι αρκετός", και γι' αυτό εμείς θα συναντήσουμε μόνο τον Κωνσταντίνο ως τον μεγάλο, τον μέγιστο, τον τεράστιο Καφάβη.

    "ΤΙ ΜΕΝΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΝΥΧΤΑ" 
   Ένα βιβλίο - έρευνα, ενδελεχής έρευνα, για την εποχή, για τον άνθρωπο, για τον ποιητή.
      Μια ζωή μπλεγμένη με την ποίηση, τα πάθη, τις αγωνίες, τις εμμονές, τη δύσκολη αναμέτρηση με την αμφιβολία της δημιουργίας και την αβεβαιότητα της επιτυχίας.

      Το Παρίσι της λογοτεχνίας εμπλέκεται με την ελληνική διανόηση, απ' όπου αναδύεται ο ποιητής Καφάβης, ένας ήρωας του μυθιστορήματος της εξαιρετικής Σωτηροπούλου που καταφέρνει εντέχνως να τον φέρνει μπροστά στην οθόνη της φαντασίας, ένας άντρας πάνω στα τσαλακωμένα σεντόνια που αρωματίστηκαν με τις ανησυχίες ενός παράξενου ποιητή.

     Πώς μπορεί να γεννηθεί ή αντίστοιχα να διαλυθεί ένας λογοτέχνης, ένας ποιητής, από μια φράση και μόνο ενός αυστηρού κριτικού, από πού ξεφυτρώνει η έμπνευση, πώς βυθίζεται κανείς μέσα στην τέχνη και μόνο, πόσο τον επηρεάζει η αναμέτρηση με άλλους λογοτέχνες; Ερωτήματα που τίθενται στον αναγνώστη διαμέσου της καταπληκτικής γραφής της συγγραφέως. 

       Όσο προχωρεί η ανάγνωση και βυθίζεσαι στα ιδεώδη και στην ιδιοσυγκρασία της κοινωνίας της εποχής, καθώς βρίσκεσαι στα στέκια των καλλιτεχνών του Παρισιού, γίνεσαι ένα με τη σκιά του ποιητή, ψάχνεις μαζί του τη λέξη, ανατριχιάζεις με το σημαντικότερο ραντεβού, πονάς για εκείνη τη βασανιστική κριτική που σκίζει την καρδιά "Αδυναμία έκφρασης, Κακοτεχνία". 
               Ο Καβάφης στα τριαντατέσσερα του χρόνια φτάνει στο μαγευτικό ελεύθερο Παρίσι όπου θα εξωθήσει τον εαυτό του στα άκρα του δημιουργού. Του δημιουργού που ανήκει σ' εκείνους τους σπάνιους ποιητές που "για λίγην ώρα δημιουργούμεν ηδονήν".

Κ.Μ 

Παρασκευή, 6 Ιουλίου 2018

  

     Ο στενός δεσμός που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα στον Αχιλλέα και στον Πάτροκλο, τα σημαντικά γεγονότα της Ιλιάδας, ο πόλεμος της Τροίας, ο αρχαίος Ελληνικός πολιτισμός, ώθησαν την Αμερικανίδα συγγραφέα Μίλερ να γράψει την ιστορία του Αχιλλέα και ομολογουμένως τα κατάφερε να μην πέσει στην παγίδα του ελαφρού πεζογραφήματος με περίγραμμα την ασέβεια προς τους αρχαίους μύθους.

     


      Στο πολύ καλογραμμένο αυτό βιβλίο περιγράφεται η ανιδιοτελής και βαθύτατη αγάπη ανάμεσα στους δυο εραστές, η αφοσίωση στα ιδεώδη του πολέμου, αλλά όλα αυτά μέσα σ' ένα πλαίσιο σεβασμού για τους αρχαίους Έλληνες και χωρίς στοιχεία απερισκεψίας που θα μπορούσαν να προσβάλουν το κείμενο όπως είχε αποδοθεί από τον Όμηρο.



                           Μια φιλοδοξία που στηρίχτηκε κυρίως στην περιγραφική δεινότητα της συγγραφέως ώστε καθόλου δεν κουράζει, αντίθετα χαίρεσαι την ανάγνωση χάρη στην αμεσότητα των ζωντανών εικόνων. Η απουσία χυδαιότητας ήταν αυτό που με έκανε να χαρακτηρίσω το βιβλίο ως εξαιρετικό. Αξίζει να διαβαστεί (όχι μόνο από τους λάτρεις της Ελληνικής μυθολογίας).


Κ.Μ

Τρίτη, 3 Ιουλίου 2018

         Η αγαπημένη μου Μάρω Βαμβουνάκη με συντροφεύει πάντα στις πτήσεις μου, ειδικά στις υπερατλαντικές όπου συνήθως κρατώ δυο ή τρία βιβλία της για να απολαύσω το ταξίδι στον αέρα. 
       Αυτή τη φορά διάλεξα δυο παλαιότερες εκδόσεις που θα μου άρεσε να ξανασυναντούσα ανάμεσα στα σύννεφα. 

  

ΕΡΩΤΑΣ: Το γελοίο και το δέος
"Ο έρωτας κάνει σοφούς και τους πιο χαζούς. Κάνει χαζούς και τους πιο σοφούς. 'Ο,τι θέλει κάνει ο έρωτας".

Τι γίνεται όταν δυο αντίθετοι χαρακτήρες, διαφορετικές προσωπικότητες, ερωτευτούν τρελά; Μήπως αντί για την ευτυχία τελικά βρίσκονται μέσα στην ερημιά του πόνου;

Αυτό που καραδοκεί σε τέτοιους μεγάλους και παράφορους έρωτες δεν είναι παρά η αλληλοσυντριβή και η γελοιοποίηση όπου οδηγεί ο εγωκεντρισμός και η ζήλια.

"Σε τελευταία ανάλυση όλοι είμαστε από έρωτα σακατεμένοι". Ίσως γιατί πιστεύουμε ότι δικαιούμαστε την ψυχή του άλλου. 



Τα ραντεβού με τη Σιμόνη

Μια διάσημη ηθοποιός και η ψυχαναλύτριά της.
Η επιστροφή στο παρελθόν. 

"Ετοιμάζομαι για ένα μεγάλο ταξίδι. Πρέπει να ξαναζήσω, μόνη μου, τη ζωή μου απ' την αρχή".

"Η ανεξαρτησία του άλλου είναι η μεγαλύτερη επιβεβαίωση πως ο δεσμός μας έχει αξία".

"Τα αξέχαστα παιδικά χρόνια είναι πάντοτε πράγματι αξέχαστα ή και εν μέρει επιμελώς ξεχασμένα;"

Τελικά ποιο είναι το αληθινό μας παρελθόν; Αυτό που επιλέγουμε να διηγούμαστε στους άλλους ως ιστορία της ζωής μας; 

Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2018



    Όπως σχεδόν όλα τα βιβλία - ντοκουμέντα συναρπάζουν με τις απίστευτες πληροφορίες για γεγονότα όχι και τόσο γνωστά, "Η εκστρατεία της Ουκρανίας" καταγράφοντας την ιστορία από πρώτο χέρι, εντυπωσιάζει με τις μαρτυρίες που φανερώνει.

   Ο στρατηγός Κωνσταντίνος Νίδερ, επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων περιγράφει τα τελευταία γεγονότα της εκστρατείας της οποίας ηγήθηκε το 1919.
    Η εκστρατεία στην Ουγγαρία αποτελεί την πρώτη ελληνική στρατιωτική επέμβαση εκτός των εθνικών συνόρων με τις ολέθριες συνέπειες για τον ελληνισμό της Κριμαίας. Ωστόσο η σημασία της αποτυχίας εκείνης δεν σημειώθηκε ως σημαντική για την μετέπειτα πορεία της ελληνικής ιστορίας και πέρασε στη σιωπή και στην αφάνεια. Μια εκστρατεία πρόλογος για την καταστροφή της Μικρασίας. Οι εθνικοί πόθοι ξεκίνησαν από την Ουγγαρία και τα πρώτα στραβοπατήματα έγιναν σ' αυτή την καταστρεπτική εκστρατεία που κράτησε έξι μήνες με φοβερές απώλειες.

  Η διαχρονική αστόχαστη ανοργανωσιά της χώρας τονίζεται από τον επιμελητή του βιβλίου Φίλιππο Δρακονταειδή.

Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2018




         Mετά την ανάγνωση στα γαλλικά σε ηλεκτρονική μορφή, το ξαναδιάβασα στα ελληνικά, ανακαλύπτοντας την ανεπανάληπτη αγαλλίαση της απόλαυσης της γλώσσας μας.

        Έχουν γραφτεί τόσα πολλά για τούτο το θαύμα της λογοτεχνίας, θα αναφερθώ μονάχα στο θέμα της ελληνικής μετάφρασης  (Ευρυβιάδης Σοφός) που είναι πραγματικά εξαιρετική. 

          Το διάβασα δις και το απόλαυσα δις. confiteor.

Κι επειδή αδυνατώ να βάλω άλλο απόσπασμα από τα χιλιάδες που με έχουν ενθουσιάσει,  θα αναφέρω μόνο αυτό για τη διπλή ανάγνωση:



"... άφησε το βιβλίο στο τραπεζάκι και είπε διαβάζω καθημερινά, και καθημερινά συνειδητοποιώ ότι μου μένουν ακόμα άπειρα πράγματα να διαβάσω. Πού και πού πρέπει και να ξαναδιαβάσω, παρόλο που ξαναδιαβάζω μόνο ό,τι αξίζει να ξαναδιαβαστεί.
"Και τι κάνει ένα βιβλίο να αξίζει να ξαναδιαβαστεί;"
... 
"Η ικανότητα του συγγραφέα να συναρπάζει τον αναγνώστη, να τον εντυπωσιάζει με την ευφυΐα που βρίσκει στο βιβλίο που ξαναδιαβάζει, ή με την ομορφιά που εκπέμπτει".
.... 
"Ένα βιβλίο που δεν αξίζει να ξαναδιαβαστεί, δεν άξιζε καν να διαβαστεί".

Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018

Eίχα διαβάσει όλα τα βιβλία του 'Εσσε εκτός από αυτό.
Το "Νάρκισσος και Χρυσόστομος", ένα ψυχαναλυτικό κείμενο όπου ο έρωτας και ο θάνατος αποτελούν τον κεντρικό άξονα του μυθιστορήματος στο οποίο ο Έσσε σε υποχρεώνει να γίνεις ενθουσιώδης αναγνώστης. Παρακολουθώντας το βίο ενός νηφάλιου στοχαστή που λαχταρά "να ζει μια ευγενική ζωή γεμάτη αγνεία, μια ζωή σύμφωνη με την αγιότητα".

      Ο Νάρκισσος με το απαράμιλλο χάρισμα "της διεισδυτικής, παράξενης, άπρεπης ίσως, ικανότητάς του να γνωρίζει σε βάθος τους ανθρώπους, εύκολα θα κατανοήσει ότι ο νεαρός Χρυσόστομος που έφτασε στο μοναστήρι όπου τον οδήγησε ο πατέρας του, δεν είναι ένα αγόρι φτιαγμένο για την καλογερική.
         Η φιλία τους είναι τόσο δυνατή, ώστε ο δάσκαλος Νάρκισσος θέλει να βοηθήσει με κάθε τρόπο τον νεαρό Χρυσόστομο να βρει το δρόμο του.
        Εγκαταλείποντας το μοναστήρι για έναν έρωτα με μια τσιγγάνα, ο νεαρός Χρυσόστομος θα ακολουθήσει τα βήματα ενός βίου γεμάτου λαγνεία και αμαρτία.

"Όλα ήταν αμαρτία, λαγνεία, και δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που θα προτιμούσε ν' αυτοκτονήσει παρά να κουβαλά στη συνείδησή του μια τέτοια αμαρτία".

"...το αμάρτημα να είσαι ζωντανός! Η ίδια η ζωή κουβαλά μέσα της κάποιο είδος αμαρτίας. Κι αν όχι, τότε γιατί ένας τόσο αγνός και συνετός άνθρωπος σαν τον Νάρκισσο να έχει υποταγεί στην τιμωρία σαν κακούργος; Και γιατί τάχα ακόμα κι αυτός, ο Χρυσόστομος, ν' αναγκάζεται να βλέπει αυτή την ενοχή βαθιά μέσα του; Δεν ήταν τάχα ευτυχισμένος; Δεν ήταν μήπως νέος και γερός, ελεύθερος σαν πουλί στον ουρανό;"


"Οι άνθρωποι, λοιπόν, όπως λες, είναι κακοί, και η ζωή μας πάνω στη γη γεμάτη τρόμο και αθλιότητα... Κάπου όμως ανακαλύπτεις κρυμμένη μια δικαιοσύνη και μια τελειότητα."

"Δε θέλω ειρήνη με τον Θεό. Ο Θεός έφτιαξε πολύ κακό τον κόσμο. Δεν είναι ανάγκη να εκτιμάμε αυτό τον κόσμο, κι ούτε κι Αυτός σκοτίζεται πολύ αν Τον εξυμνώ ή αν Τον αναθεματίζω. Ο Θεός έφτιαξε τσαπατσούλικα τον κόσμο!"

Ο Έρμαν Έσσε, ο Γερμανός νομπελίστας, προσεγγίζει κοινωνιολογικά και ψυχογραφικά τη λογοτεχνία, φέρνοντας τον αναγνώστη μπροστά από μια σύγκρουση ανάμεσα στα ιδεολογικά και τα πρακτικά θέματα της ζωής με κεντρικό ήρωα τον ψυχισμό του ανθρώπου, την αναζήτηση της εσωτερικής του αλήθειας. 

Σ' όσους αρέσουν τα φιλοσοφικά μυθιστορήματα  όπου αντιμάχονται το καλό με το κακό, σίγουρα θα λατρέψουν το "Νάρκισσος και Χρυσόστομος".

Κ.Μ

Παρασκευή, 22 Ιουνίου 2018





Ηράκλειο Κρήτης 1950, 
η απαγωγή της Τασούλας, 
ένας έρωτας, μια βεντέτα, 
μια δίκη, ένας κρυφός γάμος,
εν ολίγοις μια ζωή αλλιώτικη.
Και μια γραφή συναρπαστική.



Η Ελένη Αλταμούρα, η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος,  ντύθηκε άντρας για να πάρει πτυχίο, 
έζησε το πάθος, το όνειρο, 
τόλμησε, αλλά οι τραγωδίες
 δεν την ξέχασαν. 
Έχασε δυο παιδιά σε νεαρή ηλικία, οδηγήθηκε στην τρέλα και πέθανε μόνη κι άγνωστη. 


Ο νόστος, η επιστροφή στη γενέτειρα Κρήτη, αυτός είναι ο ήρωας του βιβλίου.
 Ο Ισμαήλ γεννήθηκε ως Εμμανουήλ Παπαδάκης, στην Τουρκοκρατούμενη Κρήτη, μεταφέρθηκε ως αιχμάλωτος στην Αίγυπτο όπου και εξισλαμίστηκε. Ως
επικεφαλής του στρατού στάλθηκε στην Κρήτη προς κατάπνιξη της Κρητικής επανάστασης. 




     Μετά το τελευταίο βιβλίο της Ρέας Γαλανάκη, με τον παράξενο βίο του Χαλεπά να περνά ανάμεσα στην τρέλλα και στην ιδιοφυία, (Δυο γυναίκες, δυο θεές), μπήκα στο μονοπάτι της επανάληψης, της δεύτερης ανάγνωσης, για να νιώσω την ίδια αγαλλίαση όπως όταν βάζεις ν' ακούσεις ένα αγαπημένο τραγούδι του οποίου γνωρίζεις μεν τους στίχους, αλλά σου αρέσει να το ξανακούς. 

       Ξαναδιάβασα τις τρεις βιογραφίες με τον ίδιο ενθουσιασμό της πρώτης φοράς, αφού ενώ ξέρεις την ιστορία, απολαμβάνεις και πάλι την ανάγνωση, σαν να γυρίζεις ξανά σ' έναν τόπο γνώριμο κι αγαπημένο. Μεγαλόψυχη προσφορά τα βιβλία αυτά της Γαλανάκη, διδάσκουν, γεμίζουν από την τελειότητα της γλώσσας μας, σου μιλάνε για αναπότρεπτα γεγονότα μιας ζωής, γίνεσαι μάρτυρας πίσω από την κουρτίνα, βλέπεις πόσο άλλαξαν τα πράγματα, νιώθεις το θρόισμα της αιωνιότητας. 

      Ανεξήγητο, αλλά νόμιζα ότι συναντούσα μια παλιά φίλη, την Τασούλα, στα "Βαθιά αμίλητα νερά",  ξαναφώναξα στην Ελένη, την πρώτη γυναίκα που σπούδασε ζωγράφος, παριστάνοντας τον άντρα,  να μην κάψει τους πίνακές της, "Ελένη ή ο Κανένας" και έζησα την απίστευτα μεγάλη περιπέτεια του Εμμανουήλ στο "Βίο του Ισμαήλ Φερίκ Πασά". 

'Ακουσα τους λυγμούς και των τριών ηρώων. 

    Τι όνειρα, τι ζωές, τι κλάματα Θεέ μου! Πόσο πάθος, πόση νοσταλγία, πόσος αισθησιασμός! Και τι απομένει πέρα από τα δάκρυα; 

Κ.Μ

Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018

Γιατί τα βιβλία δεν πάνε με τη μόδα. 
Πρώτη έκδοση του "Στόουνερ" το 1965. 
Πούλησε μόλις 2.000 αντίτυπα και μέσα σ' ένα χρόνο αποσύρθηκε.

'Ωσπου το 2011 το ανακάλυψε μια Γαλλίδα συγγραφέας, το μετέφρασε και το βιβλίο άρχισε πια ν' ακούγεται. 

Η ζωή του Στόουνερ κι εκείνη του συγγραφέα έχουν αρκετά κοινά στοιχεία, ώστε το μυθιστόρημα σχεδόν ακουμπά την αυτοβιογραφία. 
Ο Τζον Γουίλιαμς γεννήθηκε στις ΗΠΑ από γονείς αγρότες που κατάφεραν να μορφώσουν το γιο τους και να γίνει καθηγητής στο Πανεπιστήμιο, όπως ακριβώς ο Γουίλιαμ Στόουνερ. Ο ήρωας του εξομολογητικού αυτού βιβλίου,  ενός campus novel το οποίο αφήνει στον αναγνώστη μια μεγάλη συγκίνηση για την τύχη του δασκάλου με την αναλλοίωτη αγάπη για τη λογοτεχνία και το πάθος για τη δουλειά του, σε συναρπάζει με την πραότητα του χαρακτήρα του και τον ήρεμο τρόπο με τον οποίο αντιδρά στις παραδοξότητες. Και τελικά γίνεται ένας ήρωας που δεν τον ξεχνάς εύκολα. Μέσα στα αδιέξοδά του σε κάνει να τον νιώσεις σαν φίλο σου και να τον συμπονέσεις, να τον αγαπήσεις, να τον βλέπεις "από μέσα", ν' ακουμπάς τις φλέβες του, να αγγίζεις τις λαχτάρες του.

Aπό τις σκληρές αγροτικές δουλειές στη Φιλολογία, ο Στόουνερ σύντομα θα αντιληφθεί ότι πανεπιστημιακός χώρος δεν είναι μόνο οι ιερές βιβλιοθήκες και τα σπουδαία συγγράμματα, είναι και συγκρούσεις με τον κοσμήτορα, διαφωνίες με τους φοιτητές και τους συναδέλφους.  Η δουλειά του μπορεί να του χαρίζει την ευχαρίστηση της διδασκαλίας, αλλά ταυτόχρονα και πολλές απογοητεύσεις.
Οι δοκιμασίες και  οι έχθρες στο χώρο του πανεπιστημίου, ο δυστυχής γάμος, οι δυο Παγκόσμιοι πόλεμοι, το κραχ του '29, η αγάπη για τη λογοτεχνία και την ακαδημαϊκή καριέρα, ο μεγάλος έρωτας που εμφανίζεται στην ωριμότητά του, γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου και τη ζωή του καθηγητή Στόουνερ, μέχρι το αναπόφευκτο τέλος, βιολογικό και ψυχολογικό αλλά όχι ηθικό, αφού κρατά τον αξιακό του κώδικα στα επίπεδα της αξιοπρέπειας. "Ένας ήρωας με όλη τη σημασία της λέξης", όπως δήλωσε ο ίδιος ο συγγραφέας σε συνέντευξή του προς το τέλος της ζωής του.


Αποσπάσματα:

"Ήταν ένα μοναχικό σπιτικό με μοναχοπαίδι εκείνον και συνεκτικό δεσμό την ανάγκη για σκληρή δουλειά".

"Άρχισαν την έγγαμη ζωή τους αθώοι και οι δυό, πάντως αθώοι με ριζικά διαφορετικό τρόπο".

"Είχε φτάσει πια σ' αυτή την ηλικία που άρχιζε να τον απασχολεί, όλο και πιο έντονα, ένα ερώτημα τόσο συνταρακτικά απλό, ώστε δεν είχε τον τρόπο να το αντιμετωπίσει. Έπιανε τον εαυτό του να αναρωτιέται αν άξιζε η ζωή που ζούσε. Όχι μόνο τώρα, αλλά και στο παρελθόν". 

"Η έξαψη που είχε όταν τέλειωσε την ανάγνωση δεν έλεγε να καταλαγιάσει... Για αρκετή ώρα μπόρεσαν οι δυο τους να μιλήσουν αβίαστα, καλύπτοντας τα συναισθήματά τους πίσω από το θέμα της διατριβής".

"Ήταν σαράντα δύο ετών. Μπροστά του δεν έβλεπε τίποτε που λαχταρούσε να απολαύσει, πίσω του έβλεπε ελάχιστα που ήθελε να θυμάται".


Ο συγγραφέας δικαιώθηκε μετά το θάνατό του και πια δεν είναι καθόλου ξεχασμένος.

Πολύ καλή η μετάφραση της Αθηνάς Δημητριάδου και τέλεια η επιλογή του εξωφύλλου για την ελληνική έκδοση από τον Gutenberg.

Κ.Μ 

(στα Ελληνικά το διάβασα, ομολογώ ότι δεν γνώριζα την ύπαρξή του).

Σάββατο, 16 Ιουνίου 2018

"Toύτο το βιβλίο δεν το χαρίζω. 
Το πετάω μ' οργή κατάμουτρα
στον άνθρωπο που στέκεται στον...
γκρεμό της Ακρόπολης και βρίζει 
τη Ζωή με τα λόγια:
     "Βαρέθηκα τη Ζωή!..."






Για μισό περίπου αιώνα στον υποβλητικό βράχο της Σπιναλόγκας περπάτησαν, ερωτεύτηκαν, μαρτύρησαν αλλά επιβίωσαν άνθρωποι που προέρχονταν από την "απέναντι όχθη", θύματα μιας ολόκληρης εποχής. Στο καστρόχτιστο νησί του Μεραμπέλλου, σ΄ένα χώρο ταυτισμένο με την προκατάληψη, έχτιζαν τη ζωή τους από την αρχή οι εκτοπισμένοι, προσπαθώντας να ξεπεράσουν τις κοινωνικές αντιξοότητες, ώστε να προετοιμάσουν μια αξιοπρεπή αποχώρηση από τον "επίγειο παράδεισο".  (από το οπισθόφυλλο).




"Έπαψα τότες να καθρεφτίζομαι. Μίσησα και τσάκισα όλους τους καθρέφτες. Δε χωρούσε αμφιβολία.... .... Τούτ' η κοπελιά δεν κατέχει πού πάει... Μην ξεχάσεις και πεις πως είν' επαέ η Σπιναλόγκα για θα καταλάβει.... Δεν περνά εύκολα η λέξη Σπιναλόγκα απ' το λαρύγγι τ' ανθρώπου".

"Στις αρχές είχα πιστέψει πως όλη μου η ζωή θα περνούσε να σκέφτομαι τη δυστυχία μου. Αλλά αυτό είναι αδύνατον. Η ανθρώπινη αθλιότητα δεν έχει όρια. Με όλα συμβιβαζόμαστε. Όσοι δεν μπορούν να συμβιβαστούν αυτοί πεθαίνουν".


"Σήμερα είμαι λιγότερο ερωτευμένη... Όπως καθόμαστε και κουβεντιάζαμε, δεν ξέρω πώς παρατήρησα έξαφνα πως τα χείλη του ήταν σκισμένα και επάνω εκεί τριγυρνούσε επίμονα μια μύγα... Η καρδιά μου μεμιάς είχε φτωχύνει. Εκείνος μιλούσε υψηλές θεωρίες και την έδιωχνε. Εγώ κρατήθηκα και δεν του είπα: "Μ' όσα κι αν λέμε, δυστυχισμένε, είμαστε ψοφίμια. Οι μύγες το κατάλαβαν, αλλά εμείς, αδύνατο φαίνεται να το καταλάβομε επιτέλους".


Ένα βιβλίο τολμηρό, γραμμένο εν θερμώ, σηκώνει "σιδερένια κι ανελέητη γροθιά" στην ανθρωπότητα, σε όσους θα συγκινηθούν από μια βιαστική επίσκεψη στο νησί των λεπρών.

"Η άρρωστη πολιτεία" της Γαλάτειας Καζαντζάκη δημοσιεύτηκε το 1914 και η "Σπιναλόγκα" του Θέμου Κορνάρου εκδόθηκε το 1933.

Κατά τα άλλα, εμείς περιμέναμε μια Αγγλίδα δημοσιογράφο να γράψει στα αγγλικά "το Νησί", να γίνει σήριαλ, να το δούμε στην τηλεόραση για να συγκινηθούμε και να μάθουμε δυο αλήθειες για τη βασανιστική ζωή των ανθρώπων της Σπιναλόγκας.   

   "Εμείς πια είμαστε βάρος στη γη; Το θέλαμε να το πάθομε;.. Δεν έχομε εμείς ψυχή;"

"Γιατί οι λεπροί της Σπιναλόγκας είναι κάτι παραπάνω από ζωντανοί: οι πραγματικοί εχτιμητές της αξίας της ανθρώπινης ζωής".

Κ.Μ


Πέμπτη, 14 Ιουνίου 2018

Κάποτε ήθελα να γίνω κριτικός κινηματογράφου για να περνώ τη ζωή μου μέσα στις αίθουσες των σινεμά, όπως έκανα παιδί στη γειτονιά όπου μεγάλωσα.

Μετά σκέφτηκα να γίνω κριτικός βιβλίου, για να διαβάζω όλη τη μέρα και τη νύχτα, ατέλειωτες σελίδες μυθιστορημάτων, όπως τότε στην εφηβεία.

Τελικά ούτε το ένα έγινα ούτε το άλλο. Ωστόσο παρακολουθώ πολλές ταινίες και διαβάζω συνέχεια βιβλία (ευτυχώς υπάρχει και το Ίντερνετ πια). Η απόλαυση γεννιέται ξανά κι έχει την ίδια γεύση με το τότε,  όταν έβλεπα τα καουμπόικα έργα και  ρουφούσα τον Βερν. 

Μόνο οι εποχές αλλάζουν και οι τρόποι στις διάφορες δραστηριότητές μας. 
Κατά τα άλλα οι ταινίες (αν και πολύ λιγότερες σήμερα) και τα βιβλία (ευτυχώς πολύ περισσότερα πια), μπορούν να προσφέρουν απίστευτη απόλαυση. Φτάνει να το θέλει κανείς. 

Κ.Μ


Τρίτη, 12 Ιουνίου 2018


"Γράφω τα βιβλία μου με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορούν να γίνουν ταινίες".



"Ολόκληρη η δομή της κουλτούρας μας είναι γεμάτη ψεγάδια και ρωγμές".


Αγόρασα τις "Διορθώσεις"  σε ebook, αφού είχα διαβάσει σε έντυπο την "Ελευθερία"
Ανάποδα από τη σειρά έκδοσης τα διάβασα, αλλά τι πειράζει; Μόνο που οι Διορθώσεις με αποζημίωσαν για τον όγκο της Ελευθερίας που δεν με ενθουσίασε τόσο. 
Ο Τζόναθαν Φράνζεν και στα δυο αυτά βιβλία του έλαβε αποθεωτικές κριτικές και είχαν την ίδια διεθνή επιτυχία χαρακτηριζόμενα ως εκδοτικά φαινόμενα και με τον ίδιο να γίνεται ο πρώτος εν ζωή συγγραφέας που μπαίνει σε εξώφυλλο του περιοδικού Times.

Ο σπουδαίος μυθιστοριογράφος της σύγχρονης Αμερικής αναλύει την περιπλοκότητα στη ζωή των ανθρώπων. Δέκα χρόνια για να ολοκληρώσει τις "Διορθώσεις" και άλλα τόσα για να ακολουθήσει η "Ελευθερία",  γεγονός που φανερώνει ότι ο συγγραφέας δεν καίγεται να εντυπωσιάσει με το επόμενο πολυσυζητημένο έργο του.  Μάστορας του ρεαλιστικού μυθιστορήματος, ο Φράνζεν είναι άκρως αγαπητός και ίσως ο πιο δημοφιλής συγγραφέας της γενιάς του, καθώς έχει την φοβερή ικανότητα να σκιαγραφεί τη σύγχρονη αμερικάνικη κολτούρα και σκέψη. Που πια δεν είναι μόνο "αμερικανιές", μα και δικά μας ζητήματα.

Κοινωνικά θέματα όπως η υπερκατανάλωση,  ο αμοραλισμός, η δίψα για επιτυχία και καταξίωση,  η κατρακύλα του θεσμού της οικογένειας, η οικολογία και η προστασία της φύσης, ο υπερπληθυσμός είναι τα βασικά στοιχεία της "Ελευθερίας".
Η ελευθερία μπορεί να αποτελεί και ένα είδος δυστυχίας, όταν δεν έχεις τι να την κάνεις κι όταν προσπαθώντας ν' αλλάξεις τον κόσμο, σε αλλάζει αυτός. Η Αγία Οικογένεια μπορεί να σου κατασπαράξει την ελευθερία σου, να σε μηδενίσει, να σε γεμίσει ενοχές απέναντι στους γονείς.

Φράσεις που αλίευσα από την "Ελευθερία":

"Μπορεί να υπάρξουν δράματα εξατομίκευσης όταν ένα παιδί έχει έντονη προσωπικότητα".

"Το μεγάλο κενό της ζωής της, το κενό της φωλιάς της, τώρα που τα παιδιά είχαν φύγει".

"Επειδή ήταν ο άντρας της, είχε κάνει το γιο τους να πιστέψει ότι η μάνα του βρισκόταν στο εχθρικό στρατόπεδο". 

"Η χώρα που παρακολουθεί ανελλιπώς κάθε στημένη εξέλιξη του  American Idol ενώ ο κόσμος καιγόταν, ήταν άξια οποιουδήποτε εφιαλτικού μέλλοντος την περίμενε".

 "Το πραγματικό πρόβλημα είναι η πληθυσμιακή πίεση. Στην Αμερική και μόνο, ο πληθυσμός θα αυξηθεί κατά πεντήντα τοις εκατό τις επόμενες τέσσερις δεκαετίες".

"Από πού ερχόταν η αυτολύπηση; Ζούσε μια άνετη ζωή. Κάθε μέρα είχε όλη τη μέρα στη διάθεσή της... κι ωστόσο το μόνο που φαινόταν να κερδίζει απ' όλη την ελευθερία της ήταν κι άλλη δυστυχία... Λυπόταν τον εαυτό της επειδή ήταν τόσο ελεύθερη".


Φράσεις που αλίευσα από τις "Διορθώσεις":

"Το τελευταίο σου παιδί είναι η τελευταία σου ευκαιρία για να διδαχθείς από τα λάθη και να προβείς σε διορθώσεις".



" Όλοι μαθαίνουμε ότι τα παιδιά μας είναι πιο σημαντικά από εμάς και να ζούμε εμμέσως μέσα από αυτά. Ξαφνικά απαύδησα μ' αυτό τον τρόπο σκέψης. Αύριο μπορεί να είμαι νεκρή, αλλά σήμερα είμαι ζωντανή. Πλήρωσα το τίμημα, έχω κάνει το καθήκον μου και δεν ντρέπομαι πια για τίποτα".

"Ο καθένας προσπαθεί να διορθώνει τις σκέψεις του και να βελτιώνει τα συναισθήματά του και να εξετάζει προσεκτικά τις σχέσεις του, όχι απλώς να παντρεύεται και να μεγαλώνει παιδιά όπως γινόταν παλιά".
"Θέλει να τρώει "αληθινό" φαγητό και να πηγαίνει σε "αληθινά" μέρη και να μιλάει για "αληθινά" πράγματα".

"Πιθανόν να μην υπερέβαλλε η μητέρα όταν μιλούσε για το πόσες δυσκολίες αντιμετώπιζε ζώντας μαζί του, πιθανόν να μην ήταν η μαμά η ανυπόφορη γκρινιάρα όπως πίστευε εδώ και είκοσι χρόνια... πιθανόν τα προβλήματα της μαμάς της να μην ήταν πολύ βαθύτερα από το να έχει λάθος σύζυγο... Δεν θυμόταν να έχει υπάρξει μια περίοδος που να αγαπάει τη μητέρα της".


"Οι γονείς έχουν ένα συντριπτικό δαρβινικό γενετικό μερίδιο για την ευημερία των παιδιών τους. Αλλά τα παιδιά, κατά την άποψή μου, δεν έχουν κανένα αντίστοιχο χρέος προς τους γονείς τους".


"Όλες οι διορθώσεις της είχαν πάει στράφι. Ήταν αγύριστο κεφάλι όπως και την πρώτη μέρα που τον γνώρισε".



Ο Φράνζεν ζει ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και στη Σάντα Κρουζ, δυο πόλεις που αγάπησα πολύ και θα ονειρευόμουν μια ζωή μοιρασμένη σ' αυτά τα μοναδικά μέρη.

K.M


Θα μπορούσαμε εύκολα να τραβήξουμε μια κοφτή γραμμή ανάμεσα στην αρρώστια και στο έγκλημα; Ανάμεσα στο βιολογικό και στο ψυχολογικό; 
Σε περασμένες δεκαετίες συχνά οι εγκληματίες χαρακτηρίζονταν ως ψυχικά ασθενείς και το δικαστήριο τους αθώωνε ως τρελούς (περίπτωση του Ντάρχαμ 1954). Ειδεχθή εγκλήματα που σόκαραν την κοινωνία μας τα τελευταία χρόνια,  δεν φαίνεται να σχετίζονται με ψυχικές νόσους. Ωστόσο το ερώτημα παραμένει: Ψυχασθενής ή εγκληματίας; Οι εποχές που οι σχιζοφενείς κλείνονταν σε ψυχιατρεία έχουν παρέλθει, αλλά η σχιζοφρένεια περιφέρεται παντού. Μπορεί και στο διπλανό μας σπίτι. 

Το βιβλίο "Beyond psychiatric expertise" στις 700 σχεδόν σελίδες του, αναλύοντας τα δύσκολα παρακάτω ερωτήματα, συγκρίνει περασμένες εποχές με τη σημερινή αντίληψη για τη σχέση νοητικής αρρώστιας και ειδεχθούς εγκλήματος. 

Μερικά αποσπάσματα πολύ χαρακτηριστικά που αφορούν το νόμο και τους ψυχιάτρους. 



"Questions are daily put: Is one “sick or criminal?” “Sick or praiseworthy?” “Sick or sinful?” “Sick or uneducated?” “Sick or unwise?” “Sick or lazy?” “Sick or malingering?” “Sick or manipulative?” “Sick or merely unpleasant?” “Sick or inexperienced?” These questions lie behind decisionmaking, not only when they are presented directly. They are constantly put to experts in the area of behavior and mental illness". 

"The law asks the physician to decide whether there is a “decisive, determinative, causal” relationship between the disease and the act. There may be sick and healthy aspects of mental functioning, however, within the same person".

"What do we mean when we say that certain behavior is a product, or a feature, of mental illness? One could say that mental illness tinges all aspects of the thought processes of the individual, and that every act of the individual is at least partially affected by mental illness". 

"The psychiatric task was to decide if this behavior was a product of mental illness or merely representative of a life-style.
The phrase product of mental illness is known in forensic psychiatry as the Durham standard. Monte Durham was a misfit".

"How does a psychiatrist decide whether the cluster of characteristics constitutes an illness? Probably the first criterion that occurs is suffering. Pain, discomfort, malaise, and distress would seem to be the hallmarks of sickness".


"Psychiatric research seems to be on the threshold of discovering the neurochemical underpinnings of schizophrenia. With discoveries such as these, will schizophrenia no longer be a mental illness? Will it be a neurological or physical illness?"

"A person can be partly mentally ill and partly well. In examining several areas of mental functioning, it may be found that some of these fit the criteria of illness while others do not".

"Society has become alarmed by an everincreasing crime rate and the fact that a defendant such as John Hinckley, who attempted to assassinate President Reagan, was found not guilty by reason of insanity. The public and the politicians are in no mood to have much compassion for serious offenders".

"One must be very careful about the use of the words freedom and liberty, because they are sufficiently ambiguous to be used in rhetorical advantage. The liberty referred to in this book is an immune right—freedom from government intervention. Advocates of compulsory treatment will often argue that they, too, are for freedom— the right of the individual to be free from the crippling effects of illness. This is not an immune right; it is a claim and thus is a very different (even if important) type of freedom".

Is it any wonder that in more primitive times medicine and religion were one and the same.

Κ.Μ

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2018


            Περίμενα κάτι αρκετά σημαντικότερο και σαφώς λογοτεχνικότερο από τον νομπελίστα  Orhan Pamuk, τον συγγραφέα που έχει μεταφραστεί σε 36 γλώσσες κι έχει πουλήσει πάνω από 11 εκατομμύρια βιβλία. 
     "Η γυναίκα με τα κόκκινα μαλλιά " δεν φάνηκε να είναι ένα μυθιστόρημα αντάξιο των προσδοκιών μου από τον πολυβραβευμένο Τούρκο συγγραφέα που με εντυπωσίασε με την  εξαιρετική του "Istanbul".

       Οι αναφορές στους αρχαίους Έλληνες τραγικούς και οι συγκρίσεις του συμπαθέστατου ήρωά του με την μοίρα του Οιδίποδα δεν έσωσαν την κατά τα άλλα φτωχική αφήγηση της "γυναίκας με τα κόκκινα μαλλιά". Βέβαια δεν μπορώ να μην αναφέρω ότι το βιβλίο σε κρατά σε αγωνία για την τύχη του "μικρού κύριου", ενός δεκαεξάχρονου λεπτεπίλεπτου για χειρωνακτική δουλειά αγοριού που μεγάλωσε στην πόλη με πατέρα φαρμακοποιό και αναγκάζεται να δουλέψει ως βοηθός πηγαδά. Mετά από ένα θλιβερό συμβάν που ο ίδιος πιστεύει ότι θα τον κυνηγά εσαεί, η ζωή του παίρνει άλλες κατευθύνσεις ώσπου μετά από είκοσι χρόνια ξαναγυρνά στο πλάτωμα όπου έσκαβαν το πηγάδι με τον μάστορά του. O συμβολισμός για τη σχέση πατέρα - γιου είναι συνεχώς έντονος όπως και ο συμβολισμός του πηγαδιού, το κάτω με το πάνω, το σκοτάδι με το φως. Mια ζωή παράλληλη με τον χρησμό, εκείνο τον τρομερό χρησμό του τραγικού Οιδίποδα, τόσο σπάνιος, τόσο παρανοϊκός, αλλά ήταν εκεί για εκείνον, προτού γεννηθεί.



       Δεν είμαι σίγουρη αν εδώ ο δημοφιλής συγγραφέας, που πια ζει στην Νέα Υόρκη, καταφέρνει να εμβαθύνει στην ιδέα ότι η σημερινή ζωή ενός άσημου άνδρα μπορεί να επηρεαστεί από τα παλιά κείμενα και να έχει μια παρόμοια διαδρομή με τους αρχαίους μύθους, αναπόφευκτη ίσως. Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο το διάβασα μονορούφι, η ροή της ιστορίας και της γλώσσας ουδόλως χαλάει την απόλαυση της ανάγνωσης. Ωστόσο δεν μου άφησε τη γεύση που γύρευα όταν αγόραζα το συγκεκριμένο βιβλίο. Αν ήταν να απαντήσω στην ερώτηση "σου άρεσε ή όχι;" θα έλεγα ότι μου άρεσε. Αλλά ως εκεί. Στο τέλος κουράζει λίγο, αν και το σώζει η αλλαγή του προσώπου της αφήγησης, κάτι που φαντάζει μια έκπληξη, μια επινόηση του συγγραφέα πολύ ενδιαφέρουσα. 



Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2018


Όταν το είχα πρωτοδιαβάσει, σκέφτηκα ότι τέτοια μικρά βιβλία διαμαντάκια της λογοτεχνίας μας, θα πρέπει να πουλάνε δεκάδες χιλιάδες αντίτυπα. Δεν λάθεψα. 
Διηγήματα με γλωσσικές ιδιομορφίες γεμάτα παράξενες λέξεις σαν αυτή του τίτλου, 
το αίμα είναι ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, το αίμα είναι ο πρωταγωνιστής του πολέμου. 
Μαζί με τον κανόνα για εκδίκηση,  αφού αυτό απαιτεί η αγριότητα ενός μακελειού. 

Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος έχει ακούσματα από τον παππού του, στα αρβανίτικα,  που τα μεταφέρει εν μέρει στα διηγήματά του με ρίσκο να μην αρέσουν στους πολλούς. Ευτυχώς άρεσαν! Και ευτυχώς που υπάρχουν συγγραφείς που τολμούν να διαφοροποιήσουν την επίσημη Ιστορία και να μας συμπαρασύρουν να γνωρίσουμε αλήθειες που μας είχαν αποκρύψει τα σχολικά βιβλία. 

Οι στρατιώτες που "έμπλεξαν" στην Μικρασιατική Εκστρατεία, πόσο "καθαροί" νιώθουν όταν γυρίσουν στην πατρίδα; Αυτό το ερώτημα θα έθετα ως κεντρικό άξονα των φοβερών ιστοριών του Γκιακ. 

Οι εκδόσεις Αντίποδες έχουν πια σημαδέψει την Ελληνική λογοτεχνία με ιδιωματικό χρώμα, σαν το χρώμα του αίματος, σαν το ηχόχρωμα του ρουμελιώτικου ιδιώματος που δεσπόζει στο βιβλίο του νεαρού Παπαμάρκου. 

Κ.Μ

Υ.Γ   Τον σκούρο ταύρο στο εξώφυλλο, τον είχα περάσει για πιτσιλισμένο αίμα, και νομίζω πως δεν θα' μαι η μόνη.







Πέμπτη, 7 Ιουνίου 2018

Τηλεφωνώ στα δυο μεγαλύτερα βιβλιοπωλεία της πόλης για να παραγγείλω ένα συγκεκριμένο βιβλίο. Πρώτον δεν  γνωρίζουν τον τίτλο, τον συγγραφέα ούτε και τον εκδοτικό. (!) Δεύτερο δεν το βρίσκουν και τρίτον μου λένε αν επιθυμώ να το παραγγείλουν για να έρθει από Αθήνα μέσα σ' ένα μήνα περίπου. Πού ζω; Εντάξει πού μένω; 
Σκέφτηκα να πάω αεροπορικώς και να γυρίσω αυθημερόν όπως έκανα μια φορά μόλις τέλειωσε το Μουσείο της Ακρόπολης και καιγόμουν να το δω. Αλλά εντάξει, δεν έχω χρόνο. 

Το αγοράζω ηλεκτρονικά και αρχίζω την ανάγνωση σε λίγα λεπτά της ώρας. Είναι να μην προτιμάει κανείς τα ebooks; Από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας τα έχεις στο λάποτοπ σου. Για το έντυπο μπορείς να περιμένεις να το φέρουν εδώ εν καιρώ και να το βάλεις στο ράφι αν επιθυμείς ακόμα να το αγοράσεις και σε χάρτινη μορφή. 

Ιδού γιατί λατρεύω την τεχνολογία! 

Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

          Ξαναδιαβάζω τον Camus μετά από τα φοιτητικά μου και τον ανακαλύπτω ξανά με νέο βλέμμα και νέα αντίληψη. Το αγαπημένο μου δεν είναι "ο Ξένος", αλλά "η Πτώση"  (La chute). Η ξαφνική πτώση μιας νεαρής γυναίκας μέσα στα σκοτεινά νερά του Σηκουάνα, γίνεται αφορμή για έναν μακρύ μονόλογο του αφηγητή για τη δική του πτώση, την άλλη, την ηθική πτώση.

Οι εκμυστηρεύσεις ενός άντρα πνιγμένου στις ενοχές του, αυτές που προκύπτουν από την απάθειά του βλέποντας την αυτοκτονία μιας κοπέλας χωρίς να αντιδράσει και τις άλλες ενοχές τις πιο βαθιές και αιχμηρές, αυτές ενός εγωκεντρικού ανθρώπου που αφυπνίζεται όμως, και μέσα σε μια τόσο ψυχρή ομολογία, θέτοντας υπαρξιακά ερωτήματα, χτυπά την ανθρωπότητα εκεί όπου πονεί. 

Μερικές φράσεις που αγάπησα από την Πτώση:

"Όταν θα είμαστε όλοι ένοχοι, τότε θα επέλθει δημοκρατία".


"Αποδέχονται ταπεινά τις ανέσεις της δουλείας, φτάνει να την παρουσιάζουν ως πραγματική ελευθερία". 


"Ποτέ πια δικαιολογίες για οποιονδήποτε... Αρνούμαι την καλή πρόθεση, το έντιμο λάθος, τα ελαφρυντικά".


"Για να είσαστε ευτυχισμένος, δεν πρέπει να πολυασχολείστε με τους άλλους".


"Το να ζεις παραδομένος στην ευτυχία, αυτό δεν σου το συγχωρεί κανείς εύκολα".


"Όλοι είμαστε υπεύθυνοι για τα μούτρα μας".


            " Η τελική Κρίση δεν θα έρθει ποτέ γιατί      γίνεται  κάθε μέρα".








             Albert Camus



            Η πτώση 


Σάββατο, 2 Ιουνίου 2018

     Είδα το άρθρο για την Βερολινέζα που διαβάζει 100 βιβλία το μήνα! Δηλαδή τρία την ημέρα. Βέβαια δεν διευκρινίζει πόσες σελίδες γιατί αυτό είναι που μετρά. Διαβάζω κάπου 500 σελίδες τη μέρα, άρα δυο περίπου βιβλία, τα περισσότερα στην οθόνη του λάπτοπ, όπου παραδέχομαι ότι η ανάγνωση τρέχει πολύ πιο γρήγορα απ' ότι στο χαρτί. 

Στο βιβλιοπωλείο όπου αγοράζω τα έντυπα, τις προάλλες μου έκανε ξανά την ίδια ερώτηση ο Γιάννης: Μα πώς προλάβατε και διαβάσατε αυτά της περασμένης εβδομάδας;

(Μαζί με αυτά κι άλλα τόσα ηλεκτρονικά).



Η γρήγορη ανάγνωση θέλει εξάσκηση. Δεν διαβάζεις από μέσα σου σαν να διάβαζες μεγαλόφωνα. Είναι θέμα συνήθειας να καταφέρεις να βγάζεις ένα μικρό βιβλίο σε δυο ώρες. Κι ένα μεγάλο σε τέσσερις με πέντε ώρες.
       Oι άνθρωποι του πνεύματος τολμούν.



Στα βιβλία του ο Μένης Κουμανταρέας περιγράφει με φακιρικό θα' λεγα τρόπο την πόλη, τη γειτονιά, την πλατεία, το πάρκο, το άγαλμα. Σε κάνει να περιπλανιέσαι εκεί τριγύρω, να τα ατενίζεις μαζί του, να είσαι μια παρουσία ακόμα μέσα στα αγαπημένα του στέκια. 
Αν και ντελικάτος αστός, αγαπά τους λαθρεπιβάτες της ζωής. Βέρος Αθηναίος για πάντα, "δυο φορές Έλληνας",  λατρεύει τους δρόμους του κέντρου, το σινεμά, τα ταξί, τον κόσμο. 

Εκείνο που διαισθάνθηκα σε κάθε του μυθιστόρημα είναι τα στοιχεία του εαυτού του που υπάρχουν παντού, αλλά ειδικά μέσα στις "Αλεπούδες του Γκόσπορτ" (φοιτητικά χρόνια στην Αγγλία) και βέβαια στον "Θησαυρό του χρόνου", άκρως προφητικό (τελευταία χρόνια στην πλατεία Βικτωρίας). 

Βέβαια σε μερικά πράγματα διαφωνούσα στις συνεντεύξεις του, αλλά καθώς τον λάτρεψα  από το "Προξενιό της Άννας" (συμμετείχε στο σενάριο), για μένα παρέμενε εσαεί ένας μεγάλος και αιώνιος συγγραφέας, "δυο φορές συγγραφέας".


Σε συνέντευξή του στον Γιάννη Μπασκόζο (Βήμα 2010)  ο Κουμανταρέας είχε αναφέρει:

"Το μεγάλο στοίχημα με τον αναγνώστη είναι να του δώσεις δύο σελίδες και να τον ρωτήσεις ποιος το έχει γράψει. Υπάρχουν συγγραφείς που τους ξεχωρίζεις χωρίς να ξέρεις από πριν ποιος το έχει γράψει, όπως π.χ. ο Τσίρκας, ο Νόλλας, ο Παπαδημητρακόπουλος".



"Το βίωμα είναι η μαγιά. Αν δεν το έχεις, δεν έχεις τίποτα. Δεν μπορείς να βιώνεις μέσω τρίτων. Τα βιβλία που γράφει κανείς έχουν ως αφετηρία τον εαυτό του".

«το καλό βιβλίο δεν πεθαίνει»-


«Δεν φοβάμαι να εκτεθώ»

Κ.Μ 

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2018

Εξέτισα την ποινή μου και τώρα είμαι ελεύθερη. Έτσι νιώθω πια που έχω φύγει από τη δουλειά μετά από τόσα χρόνια. Φυλακισμένη κρατούσα τη φαντασία μου μέσα σε χώρους όπου υποτίθεται ότι καλλιεργείται ο κήπος του πνεύματος.  Εκπαίδευση μονάχα γίνεται μέσα στα σχολεία, εκπαίδευση για μια καλή απασχόληση που θα φέρνει χρήμα, καμιά σχέση με παιδεία, με μόρφωση, με καλούς τρόπους, με δημιουργία, με όνειρα. 

Ναι, σαν καταδικασμένη έχω εκτίσει την ποινή που μου υπεβλήθηκε και πια αναπνέω έναν αέρα ζωντανό, αυθεντικό, σε πλήρη αρμονία με τη ζωή. Ευδοκούσα να φωτίσω άλλους και τώρα ξέρω πως η πεμπτουσία βρίσκεται στο να διασχίσει κανείς το φως της ελευθερίας του.  Κι από βαλσαμωμένο μυαλό να αφεθεί να ζωντανέψει πετώντας σε ανοιχτό ουρανό. 

Κ.Μ

Πέμπτη, 31 Μαΐου 2018




Τον Noam Chomsky τον ακολουθώ όχι τόσο σαν συγγραφέα,  (από τα σαράντα τόσα βιβλία του μόνο αυτά τα δυο έχω διαβάσει), όσο σαν αρθρογράφο - πολιτικό αναλυτή στο μπλοκ του, μαθαίνοντας αρκετά περί των ιδεών του για τη σύγχρονη Αμερική και τη φθίνουσα ηγεμονία της. Οι ΗΠΑ θεωρούν πάντα ότι μπορούν δικαιωματικά να επιβάλλονται στηρίζοντας το δικό τους συμφέρον και αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει, τονίζει ο συγγραφέας και γλωσσολόγος στο ΜΙΤ. 

Διαβάζω επιστολές του και ακούω ομιλίες του στην ιστοσελίδα του και ανακαλύπτω έναν άξιο κοινωνιολόγο και αληθινό φιλόσοφο της εποχής μας.

"Πάρτε για παράδειγμα την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ. Για όλους, πλην των ορκισμένων ιδεολόγων, ήταν αρκετά εμφανές ότι εισβάλαμε στο Ιράκ, όχι από αγάπη για τη δημοκρατία, αλλά επειδή είναι η δεύτερη, ίσως η τρίτη πηγή πετρελαίου στον κόσμο, και βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της περιοχής με τη μεγαλύτερη παραγωγή ενέργειας. Αυτό ωστόσο είναι κάτι που δεν πρέπει να λέει κανείς: θεωρείται θεωρία συνωμοσίας".

Αναλύοντας το  επονομαζόμενο grand area planning, καταλήγει ότι πρόκειται για ένα είδος παράνοιας. "Αν δεν σου ανήκουν τα πάντα, είναι η καταστροφή".

Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η αντικαπιταλιστική σκέψη του και η κριτική του στα σημερινά κυρίαρχα πολιτικά ρεύματα. Σε μια συνέντευξη του υποστηρίζει ότι τώρα πια έχει εξαφανιστεί στους ανθρώπους η ανάγκη για δημιουργικότητα και αυτό που έχει σημασία είναι η αξία που έχει η εργασία τους στην αγορά.

Όταν "χτυπάνε τους ανθρώπους με το ραβδί της δημοκρατίας" τους μεταβάλλουν σε ιδεολόγους του κρατικού καπιταλισμού, κάτω από έναν μηχανισμό καταπίεσης.

Το πώς βλέπεις τα πράγματα εξαρτάται από το αν βρίσκεσαι μπροστά ή πίσω από το όπλο. Έτσι, επιλέγεις.

Και κάτι φιλοσοφικό του με το οποίο είμαι εντελώς σύμφωνη:

Αν δεν πιστεύουμε στην ελευθερία έκφρασης των ανθρώπων που απεχθανόμαστε, τότε δεν πιστεύουμε καθόλου σ’ αυτήν.




Τετάρτη, 30 Μαΐου 2018

   Αν διαβάζοντας ένα μυθιστόρημα νιώθεις πως ο συγγραφέας το' χει γράψει ΚΑΙ  για σένα, όπως και για κάθε αναγνώστη, τότε οι σελίδες ξεχειλίζουν από έλξη,  τεράστια ευχαρίστηση, απόλαυση και σαγήνη. 





     H Kατερίνα Μαλακατέ είναι ένας αξιόλογος άνθρωπος που γνώρισα κι από κοντά πρόσφατα. 

    Οι ραδιοφωνικές εκπομπές της στον Amagi radio είναι θησαυροί λογοτεχνίας,  το βιβλιοφιλικό blog  της diavazontas αποτελεί διαμάντι μέσα στο διαδίκτυο και βέβαια το βιβλιοκαφέ booktalks στο οποίο είναι συνιδιοκτήτρια με τον Άγη Αθανασιάδη, είναι ένας ζεστός και ιδιαίτερος χώρος που μου θύμισε αντίστοιχoυς της Αμερικής. 

     Η Κατερίνα είναι μια μοναδική προσωπικότητα. Και είναι από τα άτομα που διαβάζουν. Αυτή η ιδιότητα, αυτή η ενασχόληση, αποτελεί για μένα επάγγελμα. Το ερασιτεχνικό επάγγελμα του αναγνώστη μπορεί να σου δώσει απολαύσεις όσο λίγα επαγγέλματα.  
       Ως συγγραφέας η Κατερίνα Μαλακατέ ενθουσιάζει με τη συγκλονιστική γραφή της και αγγίζει έτσι όπως προσεγγίζει την ανθρώπινη ψυχή. Άλλωστε μια τέτοια επαγγελματίας αναγνωστήρια και κριτικός βιβλίου δεν θα γινόταν να μην γράφει καλά. 

    Καλογραμμένα και τα δυο βιβλία της τα διαβάζεις μονορούφι.  Στο χώρο του φανταστικού το "Κανείς δεν θέλει να πεθάνει",  μια ελληνική δυστοπία "Το σχέδιο". Για τα βιβλία αυτά έχουν γραφτεί στο goodreads πολύ καλά σχόλια, δεν έχω να προσθέσω παρά μόνο ότι η ανάγνωσή τους είναι απολαυστική και σε συγκινεί, δικαιώνοντας την προσδοκία που έχεις όταν κρατείς στα χέρια σου βιβλίο γραμμένο από έναν άνθρωπο τόσο μεγάλο εραστή της λογοτεχνίας.

   Συγχαρητήρια στην Κατερίνα. Εν αναμονή του επόμενου βιβλίου της,  θα παρακολουθούμε το βιβλιοφιλικό της μπλοκ. 


Τρίτη, 29 Μαΐου 2018

     Κάτι ανώριμα παιδιά σε σώματα ενηλίκων ανδρών,  βρίσκουν μια γυναίκα για να τους ντατνεύει μια ζωή. Το γιατί εκείνη η γυναίκα δεν φεύγει ποτέ από ένα αιώνιο παιδί, είναι άλλο θέμα, χρήζει τεράστιας ανάλυσης.
 Ποια βιβλία δεν πρόκειται να διαβάσω ποτέ:
Όταν...

1.   Στον τίτλο υπάρχουν ανάγλυφα γυαλιστερά γράμματα.

2.   Δεν αναγράφεται πουθενά ο εκδοτικός.

3.  Αρχίζουν με ευχαριστίες στην οικογένεια.

4.  Οι τίτλοι των κεφαλαίων αποτελούν φράσεις κλισέ, όπως "άδραξε τη μέρα",  "ο πόνος της ξενιτιάς".

5.   Προσπαθούν να πείσουν για κάτι που μπορεί να αποτελεί το πιστεύω μόνο του συγγραφέα, όπως "το παν είναι η οικογένεια", χρησιμοποιούν λανθασμένες εκφράσεις, (το εξωτερικό το αποκαλούν ακόμα ξενιτιά, άρα με σκούρα απόχρωση) και προβάλλουν την θρησκοληψία με προστακτική όπως "δείξε εμπιστοσύνη στο Θεό".

6.   Έχουν έγχρωμες εικόνες ενώ δεν είναι παιδικά.

7.  Στο βιογραφικό του συγγραφέα τονίζονται χωρίς κανέναν λόγο οι  πεποιθήσεις του. 

8.    Κάτω από τον τίτλο δεν αναφέρεται το είδος του βιβλίου όπως "μυθιστόρημα" ή "νουβέλα".

9.     Προσπαθούν να δώσουν ένα μήνυμα στον αναγνώστη.

10. Αποκλείουν αναγνωστικό κοινό έξω από τη χώρα του συγγραφέα, (για να μην πω έξω από την πόλη του).

(Ας μην αναφέρω το αν έχουν μπει στο goodreads).

Κ.Μ